Πόσο κοστίζει η φθηνή ενέργεια στην πραγματικότητα

O όρος «επιδότηση ενέργειας» συνήθως αναφέρεται σε οποιαδήποτε οικονομική βοήθεια προσφέρει η κυβέρνηση σε παραγωγούς πετρελαίου, παραγωγούς αιολικής ενέργειας ή σε παραγωγούς άλλων τομέων της βιομηχανίας ενέργειας.

Αλλά υπάρχει κι ένας άλλος τρόπος να υπολογίσει κανείς τις ενεργειακές επιδοτήσεις, ο οποίος κοιτάζει την ευρύτερη εικόνα και αντιλαμβάνεται ως επιδότηση κάθε είδους στήριξη -χρηματοοικονομική ή άλλη. Υπό αυτό το πρίσμα, αν αφήνεις τις εταιρείες να ρυπαίνουν δωρεάν, από τη στιγμή που η ρύπανση αυτή επιφέρει ένα πραγματικό κοινωνικό κόστος, τότε μπορεί να θεωρηθεί ως μια μορφή επιδότησης.

Με αυτόν ακριβώς τον τρόπο οι ερευνητές του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) περιγράφουν τις ενεργειακές επιδοτήσεις σε μία απογοητευτική νέα μελέτη που κοστολογεί τις παγκόσμιες επιδοτήσεις προς τη βιομηχανία ενέργειας. Και το τίμημα, το οποίο αξιωματούχοι του ΔΝΤ περιγράφουν ως «σοκαριστικό», είναι πράγματι μεγάλο: το τρέχον έτος, εκτιμά η έκθεση, τα ορυκτά καύσιμα επιδοτούνται με το ποσό των 5,3 τρισ. δολαρίων ή αλλιώς με το 6,5% του παγκόσμιου ΑΕΠ.

Η έκθεση κατανέμει τις ενεργειακές επιδοτήσεις σε δύο βασικές κατηγορίες. Το πρώτο είδος, που το ΔΝΤ αποκαλεί «προ-φόρων επιδοτήσεις», περιλαμβάνει τις εκπτώσεις που επιτρέπουν στους ανά τον κόσμο καταναλωτές να αγοράζουν ενέργεια σε χαμηλότερη τιμή από το κόστος της προμήθειάς της. Οι επιδοτήσεις αυτές ανήλθαν σε ποσοστό 0,7% περίπου του παγκόσμιου ΑΕΠ το 2013. Προβλέπεται να μειωθούν στο 0,4% του ΑΕΠ το τρέχον έτος, ή στα 333 δισ. δολάρια, κυρίως λόγω των χαμηλότερων τιμών ενέργειας.

Η δεύτερη κατηγορία είναι οι «μετά φόρων επιδοτήσεις». Γιατί «μετά φόρων»; (Προφανώς όχι μόνο για λόγους διαφάνειας). Το ποσό διαμορφώνεται ως επί το πλείστον από έναν υποθετικό ενεργειακό φόρο που λαμβάνει υπόψιν πολλούς παράγοντες -τη δυναμική θέρμανσης του πλανήτη, την ατμοσφαιρική ρύπανση, τα τροχαία ατυχήματα και άλλες "παρενέργειες" του πολιτισμού του άνθρακα.

Οι συντάκτες της έκθεσης μετέφρασαν τη περιβαλλοντική ζημιά των καυσίμων σε δολάρια και ενσωμάτωσαν το ποσό στις τιμές της ενέργειας. Οι ερευνητές του ΔΝΤ βλέπουν μια σταθερή αύξηση των εν λόγω επιδοτήσεων, από 4,2 τρισ. δολάρια το 2011, σε 4,9 τρισ. δολάρια το 2013 και στο εκτιμώμενο ποσό των 5,3 τρισ. δολαρίων φέτος.

Ο συντελεστής που συμβάλλει με διαφορά στις «μετά φόρων επιδοτήσεις» κάθε πηγής ενέργειας είναι οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις τους, σύμφωνα με τη μελέτη. Το γράφημα αναλύει, τα συστατικά των μετά φόρων επιδοτήσεων στα στοιχεία του 2013. Αυτά περιλαμβάνουν το σύνολο της πρώτης κατηγορίας (προ φόρων επιδοτήσεις), καθώς και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις, όπως το να μην πληρώνουμε για την υπερθέρμανση του πλανήτη και για τη ρύπανση του αέρα και για άλλους μικρότερους παράγοντες. Η μεγάλη ρύπανση του άνθρακα καθιστά τις συνδυασμένες οικονομικές και περιβαλλοντικές επιδοτήσεις του τις πιο δαπανηρές από αυτές κάθε άλλης πηγής ενέργειας.



[Το γράφημα, βασισμένο στα στοιχεία του 2013, δείχνει πώς η αναποτελεσματική τιμολόγηση της οικονομικής και περιβαλλοντικής βλάβης διογκώνει την επιδότηση για τις ρυπογόνες πηγές ενέργειας. Οι "προ φόρων επιδοτήσεις" είναι ο όρος που χρησιμοποιούν οι μελετητές για να περιγράψουν τη διαφορά του ποσού που καταβάλουν οι καταναλωτές για ενέργεια και του ποσού που κοστίζει για να παραχθεί].

Η απόσυρση όλης αυτής της άμεσης και σιωπηρής στήριξης προς τη βιομηχανία, θα απελευθερώσει πόρους που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν παραγωγικά σε άλλους τομείς της οικονομίας. Η κατάργηση των επιδοτήσεων το 2013 θα απέφερε 3 τρισ. δολάρια έσοδα παγκοσμίως, διαπιστώνουν οι μελετητές. Το ποσό είναι μεγαλύτερο από αυτό που συλλέγουν οι κυβερνήσεις από το φόρο εισοδήματος νομικών προσώπων. Ενδεχόμενη κατάργησή τους φέτος θα αυξήσει τα έσοδα των κυβερνήσεων κατά 2,9 τρισ. δολάρια και θα μειώσει τη ρύπανση του CO2 κατά 20%.



Εάν οι τιμές ενέργειας αντικατόπτριζαν τη βλάβη που προκαλείται στον πλανήτη, γράφουν οι συντάκτες, πιθανότατα θα χρησιμοποιούσαμε λιγότερη ενέργεια από ορυκτά καύσιμα. Για να μην αναφέρουμε, σημειώνουν, ότι λιγότεροι άνθρωποι θα πέθαιναν από αίτια που σχετίζονται με την ατμοσφαιρική ρύπανση, ιδιαίτερα στον αναπτυσσόμενο κόσμο.



Οι μεγαλύτερες επιδοτήσεις δίνονται από τους συνήθεις υπόπτους: Κίνα, 2,3 τρισ. δολάρια. ΗΠΑ, 699 εκατ. δολάρια. Ρωσία, 335 δισ. δολάρια. Και Ινδία, 277 δισ. δολάρια.

Η μελέτη δεν αποτελεί τόσο έναν οδικό χάρτη πολιτικής όσο την αποσαφήνιση ενός προβλήματος στην καρδιά των οικονομικών πόρων. Οι τιμές της ενέργειας δεν είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικές, αν έχει κάποια σημασία για εμάς ο αέρας που αναπνέουμε και το κλίμα στο οποίο ζούμε.

Γίνονται προσπάθειες να απαλλαγούμε από τις επιδοτήσεις, αλλά σπάνια σημειώνουν πρόοδο. Για παράδειγμα, οι Ρεπουμπλικάνοι στη Βουλή των Αντιπροσώπων εισήγαγαν ένα νομοσχέδιο στα τέλη του Απριλίου που στόχο έχει να εξαλείψει την προσωρινή φορολογική ελάφρυνση στους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας από αιολική ενέργεια. Πέραν αυτού του μέτρου, δεν απαντάται πουθενά στον κόσμο άμεση απειλή για τις επιδοτήσεις ενέργειας.

Σχόλια