Τα νέα τείχη της Ευρώπης

Να είσαι ελεύθερος να ταξιδέψεις. Αυτό ήταν το όνειρο εκατομμυρίων που είχαν ζήσει υπό τα κομμουνιστικά καθεστώτα στην Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη. Αυτό το όνειρο έγινε πραγματικότητα όταν το καλοκαίρι του 1989 η ουγγρική κυβέρνηση έκοψε τον φράχτη που χώριζε την χώρα από τη Δυτική Ευρώπη.

Χιλιάδες Ανατολικογερμανοί που είχαν καταφέρει να φθάσουν στην Ουγγαρία, πέρασαν στην Αυστρία. Ήταν η αρχή του τέλους μιας διαιρεμένης Ευρώπης. Λίγους μήνες αργότερα, το τείχος του Βερολίνου, το οποίο συμβόλιζε τον χωρισμό της Ευρώπης σε δύο ιδεολογικά και φυσικά μπλοκ, έπεσε. Η Ευρώπη ήταν επιτέλους ολόκληρη και ενωμένη

Τότε ήρθε η εισαγωγή του συστήματος της Σένγκεν στην ΕΕ, το οποίο καταργούσε τους συνοριακούς ελέγχους μεταξύ των περισσότερων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό έδωσε στους Ευρωπαίους από την Ανατολική, Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη μια πραγματική αίσθηση ότι ζουν σε μια ανοιχτή και απρόσκοπτη Ευρώπη.

Αλά αυτή η ανοιχτή Ευρώπη βρίσκεται τώρα σε κίνδυνο, καθώς οι κυβερνήσεις χτίζουν τείχη εναντίον των προσφύγων, εναντίον της Ρωσίας, και εναντίον των Ρομά. Όσα περισσότερα χτίζουν οι κυβερνήσεις, όπως φράχτες, τόσο περισσότερο υπονομεύουν την ΕΕ ως έναν ανοιχτό, δημοκρατικό και ελεύθερο χώρο -ποιότητες και αξίες που έχουν καταστήσει την Ευρώπη ελκυστική και πρότυπο για τους άλλους.

Και όσο περισσότερο οι κυβερνήσεις της ΕΕ χτίζουν τείχη, τόσο περισσότερο θα παίζουν το παιχνίδι αυταρχικών καθεστώτων στις Ανατολικές και Νότιες γειτονιές της Ευρώπης. Μια κλειστή και διαιρεμένη Ευρώπη θα μπορούσε να χάσει την έλξη της για τους ανθρώπους που θέλουν την ελευθερία να ταξιδεύουν, να εργάζονται και να σπουδάζουν στην Ευρώπη.

Αυτή τη στιγμή, η Ουγγαρία χτίζει έναν φράχτη 4 μέτρων και 175 χιλιομέτρων στα σύνορα με τη Σερβία για να αποτρέψει τους πρόσφυγες που έφυγαν από τους πολέμους στη Συρία και στο Ιράκ, από το να μπουν στην χώρα.

Η Βρετανία χτίζει ένα νέο τείχος ασφάλειας γύρω από τον τερματικό σταθμό της σήραγγας της Μάγχης στο Καλαί στη Γαλλία, για τον ίδιο λόγο.

Το 2014 η Βουλγαρία ξεκίνησε να χτίζει έναν μεταλλικό φράκτη κατά μήκος των συνόρων της με την Τουρκία για να σταματήσει τους λαθρέμπορους από το να φέρνουν ανθρώπους που ζητούν άσυλο στην Ευρώπη.

Και στη διάρκεια της δεκαετίας του ’90, για να αποτρέψει πρόσφυγες και μετανάστες να μπουν στην Ισπανία, η Μαδρίτη έχτισε τεράστια τείχη γύρω από τις πόλεις Μελίγια και Θεούτα, στα ισπανικά σύνορα με το Μαρόκο.

Δεν είναι μόνο εναντίον των προσφύγων που ορισμένες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις χτίζουν νέα οχυρά. Η Εσθονία ανακοίνωσε στις 28 Αυγούστου ότι χτίζει έναν φράχτη κατά μήκος των ανατολικών συνόρων με τη Ρωσία. Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εσωτερικών, Toomas Viks, δήλωσε πως το τείχος έχει σχεδιαστεί για να προστατεύει την περιοχή Σένγ κεν.

Ουσιαστικά, ο φράχτης είναι για να προστατευθεί η Εσθονία, η οποία εντάχθηκε στην ΕΕ και στο ΝΑΤΟ το 2004, από την Ρωσία. Η εισβολή της Ρωσίας στην Ανατολική Ουκρανία και η προσάρτηση της Κριμαίας, έχει καταστήσει την Εσθονία και άλλα κράτη της Βαλτικής ιδιαίτερα νευρικά για τις προθέσεις της Ρωσίας σε αυτό το μέρος της Ευρώπης.

Και δεν είναι περίεργο. Πριν από ένα χρόνο, η Ρωσία απήγαγε τον Eston Kohver, έναν Εσθονό αξιωματούχο των υπηρεσιών ασφαλείας ο οποίος ερευνούσε ένα κύκλωμα λαθρεμπορίου στα σύνορα Εσθονίας-Ρωσίας. Στις 24 Αυγούστου, ο Kohver καταδικάστηκε σε ποινή φυλάκισης 15 ετών.

Υπάρχουν επίσης τείχη που έχουν χτιστεί για να απομονώσουν τις κοινότητες των Ρομά. Η Σλοβακία έχει ανεγείρει πάνω από μια δεκάδα τείχη για να χωρίσει τους Ρομά της χώρας από τους ντόπιους. Το 2009, ο δήμαρχος του χωριού Ostrovany της Σλοβακίας έχτισε ένα τσιμεντένιο τείχος 150 μέτρων και 2 μέτρων ύψος, για να απομακρύνει τους Ρομά από την υπόλοιπη κοινότητα. Η Τσεχία έχει επίσης ανεγείρει τείχη μεταξύ των Ρομά και των κατοίκων (μη Ρομά).

Στο Baia Mare στη Ρουμανία, οι τοπικές αρχές έχτισαν επίσης ένα τείχος κατά της κοινότητας των Ρομά. ΜΚΟ, μεταξύ των οποίων και το Κέντρο για τις Νομικές Πληροφορίες, περιέγραψαν το τείχος ως μια πρωτοβουλία που ανήκε στην εποχή των ναζί. "Η ιδέα να διαχωρίσετε μια κοινότητα με σοβαρά κοινωνικά προβλήματα… αντιστοιχεί με θεσμοθετημένο ρατσισμό”, τόνισε χαρακτηριστικά το Κέντρο.

Ωστόσο, ορισμένες χώρες της ΕΕ -ιδιαίτερα η Γερμανία, η οποία αναμένει να υποδεχθεί περίπου 800.000 αιτούντες ασύλου μέχρι το τέλος του 2015- έχει αρνηθεί να χτίσει νέα τείχη. Όχι μόνο αυτό. Το Βερολίνο έχει καταργήσει όλους τους περιορισμούς για τους Σύριους που φεύγουν από τη χώρα τους για να γλιτώσουν τον πόλεμο. Η Γερμανία επισπεύδει τη διαδικασία ασύλου και σκοπεύει να αφομοίωσε εκείνους που θα παραμείνουν στη Γερμανία, το συντομότερο δυνατό.

Η γειτονική Πολωνία έχει ανοίξει τις πύλες της στους Ουκρανούς. Κατά τη διάρκεια του 2014, η Βαρσοβία δέχθηκε 2.318 αιτήσεις για άσυλο από την Ουκρανία, σε σχέση με τις 46 το προηγούμενο έτος. Επίσης εξέδωσε 830.533 visas μικρού χρονικού διαστήματος για τους μετανάστες εργάτες, σε σχέση με τους 720.125 το 2013, σύμφωνα με το EUobserver.

Πιο σημαντικό, η Πολωνία έπαιξε σημαντικό ρόλο στο να αποκτήσει ένα ειδικό καθεστώς ο ρωσικός θύλακας του Καλίνινγκραντ, ο οποίος βρίσκεται χωμένος μεταξύ της Λιθουανίας και της Πολωνίας. Από το 2011, με την στήριξη της Γερμανίας, της Ρωσίας και της Κομισιον, οι κάτοικοι του Καλίνινγκραντ έχουν το δικαίωμα να ταξιδεύουν στην Πολωνία χωρίς visa.

Το πολωνικό κεντροδεξιό κόμμα Αστική Πλατφόρμα, ιδιαίτερα ο πρώην υπουργός Εξωτερικών, RAdek Sikorski, θεώρησε πως ήταν σημαντικό να δοθεί στους Ρώσους πολίτες μια ευκαιρία να δουν πώς λειτουργεί η πολιτική, κοινωνική και οικονομική δομή της Πολωνίας.

Κρατώντας τις πόρτες ανοιχτές, η ΕΕ μπορεί επίσης να ενθαρρύνει αλλαγή. Όταν τον Ιανουάριο του 2014 δόθηκε η ελευθερία στους Ρουμάνους να εργαστούν σε οποιοδήποτε κράτος της ΕΕ, χιλιάδες νέοι και ηλικιωμένοι άδραξαν την ευκαιρία. Η πείρα τους ήταν αρκετή για να τους πείσουν για την ανάγκη μιας πραγματικής αλλαγής σε μια χώρα βυθισμένη στην διαφθορά και με ασθενή διακυβέρνηση.

Αργότερα φέτος, οι Ρουμάνοι συγκεντρώθηκαν μαζικά για να ψηφίσουν υπέρ του Klaus Iohannis, ο οποίος έκανε προεκλογική εκστρατεία εναντίον της διαφθοράς. Ενάντια σε όλα τα προγνωστικά, εξελέγη πρόεδρος της Ρουμανίας το Νοέμβριο του 2014. Η ανοιχτή Ευρώπη δικαιώθηκε.

Σχόλια