Τι σημαίνουν οι αποφάσεις των "28" για την ευρωπαϊκή ενότητα




Του Κώστα Ράπτη

Τα δημόσια συγχαρητήρια τα οποία απηύθυναν οι Angela Merkel και Jean Claude Juncker στον Donald Tusk, ως "αρχιτέκτονα” των αποφάσεων της Συνόδου Κορυφής της Ε.Ε., θα μπορούσαν να θεωρηθούν και ως "το τέλος της βεντέτας” - μιας βεντέτας που έγινε ιδιαίτερα εμφανής τις προηγούμενες δύο εβδομάδες, όταν λ.χ. ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου συνέχαιρε δημοσίως τις χώρες που προχώρησαν στο κλείσιμο του "βαλκανικού διαδρόμου” και η γερμανίδα καγκελάριος ανέτρεπε την ατζέντα της ευρωτουρκικής συνόδου συναντώμενη την παραμονή με τον Ahmet Davutoglu,

Η συμφωνία στην οποία κατέληξαν οι Ευρωπαίοι ηγέτες με την Τουρκία σχετικά με την προσφυγική κρίση αποτελεί "αλλαγή παραδείγματος”, στον βαθμό που οι "28” εμφανίζονται συντεταγμένοι σε μία πολιτική σφραγισμένων συνόρων – με τις απαραίτητες νομικές ακροβασίες, που ήδη ξεσηκώνουν τις διαμαρτυρίες οργανώσεων όπως η Διεθνής Αμνηστία.

Ακριβέστερα, οι αποφάσεις της Παρασκευής ολοκληρώνουν μια πορεία που έχει ξεκινήσει ήδη από τη Σύνοδο Κορυφής του Οκτωβρίου, οπότε και αποκηρύχθηκε η "ελεύθερη διέλευση” (wave through) των προσφύγων από χώρα σε χώρα, και διαλύουν την αμφισημία που προκαλούσε η στάση του Βερολίνου – υπαγορευόμενη από ένα μείγμα ρεαλισμού (μπροστά στην αδυναμία πραγματικής ανάσχεσης τόσο μεγάλων ροών), επείγουσας ανάγκης για θετική δημοσιότητα μετά το "ελληνικό θρίλερ” του περασμένου καλοκαιριού και ιδιοτελούς προσδοκίας μιας "δημογραφικής τονωτικής ένεσης” που τόσο χρειάζεται η Γερμανία.

Όμως καμία πολιτική δεν μπορεί να προωθηθεί στην Ε.Ε. ερήμην της Angela Merkel – ακόμη και αν πρόκειται για επιλογές που έχουν προκριθεί σε αντίθεση προς τις αρχικές επιλογές της καγκελαρίου...

Στις δηλώσεις της μετά την ολοκλήρωση της Συνόδου η επικεφαλής της ομοσπονδιακής γερμανικής κυβέρνησης τόνισε ότι οι αποφάσεις που ελήφθησαν δεν θα πρέπει μεν να υποτιμηθούν, αλλά σίγουρα δεν επαρκούν, καθώς μένουν πολλά ακόμη να γίνουν. Το κρίσιμο για την Angela Merkel δεν είναι τόσο το περιεχόμενο (ενθαρρυντικό προς τις εισροές ή μη) των συγκεκριμένων αποφάσεων, όσο ο συντονισμός των "28” και η εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ενοποίησης, όπως την αντιλαμβάνεται στο Βερολίνο. Οι "μονομερείς ενέργειες” της Αυστρίας και των ακολούθων της καταγγέλθηκαν ακριβώς για αυτόν τον λόγο, όσο και αν η ίδια η καγκελάριος αναγνώρισε ότι η χώρα της επωφελήθηκε από αυτές. Αντιστρόφως, ο κίνδυνος να ξαναγραφτεί αυτοσχεδιαστικά ο χάρτης της Ζώνης Schengen, με αποστεθεροποιητικά αποτελέσματα για το νοτιοανατολικό άκρο της Ε.Ε., καθιστά πρώτη γερμανική προτεραιότητα την "στήριξη της Ελλάδας” – μολονότι ο ρόλος που της επιφυλάσσεται αντικειμενικά δεν είναι άλλος από της "χώρας-αναχώματος”.

Αν η προσπάθεια επιβεβαίωσης του ευρωπαϊκού "συντονισμού” μέσω του σχεδίου της Κομισιόν για τις μετεγκαταστάσεις προσφύγων απέτυχε παταγωδώς, δεν ισχύει το ίδιο με το νέο άλμα εκχώρησης εθνικής κυριαρχίας ποι συνιστά η συλλογική διαχείριση των εξωτερικών συνόρων - και στην οποία η Μεσευρώπη δεν έχει να αντιτείνει κάτι. Η προώθηση της κοινής Ακτοφυλακής-Συνοριοφυλακής αποτελεί καρπό αυτού του "άλματος” και η άφιξη εκατοντάδων αξιωματούχων ασύλου στα ελληνικά νησιά τον προπομπό του.

Τούτο δεν αναιρεί το μεγάλο τραύμα που έχει προκαλέσει η προσφυγική κρίση στην ευρωπαϊκή ενότητα και συνίσταται όχι τόσο στην στάση της Ομάδας Visegrad και της Αυστρίας, όσο στην αποστασιοποίηση της Βρετανίας από την όλη συζήτηση, τρεις μήνες πριν από το δημοψήφισμα περί Brexit, και κυρίως στην "εγκατάλειψη” της Γερμανίας από τη Γαλλία, η οποία, χωρίς να ξεσηκώνει την ίδια κατακραυγή, σαμποτάρισε κρίσιμες πτυχές του σχεδίου της Merkel (π.χ. θέτοντας όριο στις μετεγκαταστάσεις που θα δεχτεί) και έφθασε δια του πρωθυπουργού Manuel Valls να ασκεί εντός έδρας στην καγκελάριο κριτική που μόνο ο Viktor Orban της Ουγγαρίας είχε αποτολμήσει. Όταν ο Jean Claude Juncker δηλώνει ότι η εικόνα της Ειδομένης δεν ταιριάζει στην Ευρώπη, λησμονεί να πεί ότι η αντίστοιχη εικόνα της "Ζούγκλας” του Καλαί παραμένει αναλλοίωτη πάνω από δέκα χρόνια τώρα...

Σχόλια